تجسم خدا طریق شناسایی شخصیت خدا به انسانها می‌باشد

«اگر مرا می‌شناختید پدر مرا نیز می‌شناختید و بعد از این او را می‌شناسید و او را دیده‌اید. کسی که مرا دید پدر را دیده است‌» (یوحنا ۱۴:‏۷و۹). مذهب دربارۀ خدا اطلاعات و دانستنی‌هایی به ما می‌دهد، ولی تجسم خدا طریق شناسایی خدا را برای ما روشن می‌کند: "شنیدن کی بُود مانند دیدن‌". در حقیقت‌، مذاهب مانند ترجمۀ یک زبان می‌ماند، اما تجسم خدا در این جهان مانند زبان اصلی است و روشن است که زبان اصلی به مقصد نزدیک‌تر است تا ترجمه‌. همانگونه که کلمات ما بازگو کنندۀ افکار ما می‌باشد و افکار نامحدود ما برای دیگران به‌وسیلۀ کلماتی که به زبان می‌آوریم توجیه می‌شود، به همان ترتیب مسیح که کلمۀ خدا بود، آشکارکنندۀ شخصیت نامتناهی و افکار ناشناخته و نامحدود خدا برای ما بود. در حقیقت‌، خدا در تجسم خویش‌، خود را برای ما "هجی‌" کرده تا ما بتوانیم خیلی روشن او را مانند یک متنِ واضح بخوانیم‌. البته آنچه که می‌تواند سبب دگرگونی و تحول روحانی انسان گردد، دانش و آگاهی او دربارۀ خدا نیست بلکه رابطه مستقیم با اوست که در نتیجۀ شناخت او و به‌وسیلۀ تجسم او میسر می‌شود.

تجسم خدا ما را از خطر بت‌پرستی‌، حتی بت‌پرستی تخیلی نیز آزاد می‌کند

اولین دستور ده فرمان این است‌: «تو را خدایان دیگر غیر از من نباشد» (خروج ۲۰:‏۳). بت‌پرستی یعنی چه‌؟ یعنی جانشین کردن یا قراردادنِ چیزی یا کسی یا مسأله‌ای به جای خدا و آن را بیشتر از خدا دوست داشتن‌، حتی اگر آن مسأله یا شخص‌، تنها در نیت و فکرمان جا داشته باشد. برای پرستش واقعی خدای حقیقی‌، ابتدا شناخت او لازم است‌. شناخت و پرستش لازم و ملزوم یکدیگرند و نمی‌توان این دو را از یکدیگر جدا کرد. اگر ما اعتقاد غلط دربارۀ وجود و شخصیت خدا داشته باشیم‌، بت‌پرست شده‌ایم‌. به قول اسقف دهقانی تفتی "تنها راه جلوگیری از شرک و بت‌پرستی این است که خدا خود را مستقیماً به ما نشان بدهد و البته که خدا را تنها خود خدا می‌تواند به ما نشان بدهد و نه کس و نه چیز دیگری‌.

آفتاب آمد دلیل آفتاب گر می‌خواهی از وی رو متاب‌

در حقیقت باید گفت جز این که خدا خود را همانطور که او هست ظاهر بکند، به‌طوری که بشر بتواند با او تماس مستقیم حاصل کند و او را بشناسد، هر چه را که بشر بپرستد غیر خدا خواهد بود و نه خدا و در صورت مکاشفه خدا، شخص مؤمن دیگر با شریعت‌، پیغام‌، احکام انبیاء یا کتاب سر و کار ندارد بلکه مستقیماً با خود خدا."

خدا برای بروز و ظهور محبت خویش‌، خود را بر انسان‌ها ظاهر نمود

«و محبت خدا به ما ظاهر شده است به این که خدا پسر یگانۀ خود را به جهان فرستاده است تا به وی زیست نماییم‌» (اول یوحنا ۴:‏۹). محبت باید ابراز شود و در عمل نشان داده شود و گرنه بی‌فایده است‌. اگر شما پدر باشید و فرزندتان گم شود، آیا در خانه می‌نشینید و فقط نماینده و رسول برای پیدا کردن او می‌فرستید؟ مطمئناً خودِ شما بیشتر از هر کس دیگری در جستجوی او خواهید بود. آیا محبت خدا کمتر از مهر یک پدر است‌؟ آیا خدا می‌توانست در جلال بر تخت خود بنشیند و از راه دور نظاره‌گر وضع پریشان انسان‌ها باشد و فقط نماینده‌ای به سراغ ما بفرستد؟ خدا، از شدت علاقۀ خود نسبت به انسان‌ها، وارد دنیای خاکی شد و در تمام مشکلات‌، احتیاجات‌، غم‌ها، گرفتاری‌ها، و دردهای انسان شریک شد؛ او حتی گناهان انسان را نیز بر دوش گرفت و همۀ آنها را به روی صلیب برد. او عملاً شریک تمام ضعف‌های انسان شد تا بتواند به انسان کمکی واقعی بنماید. خدای مجسم که همدرد ضعف‌های ما نامیده شده (عبرانیان ۴:‏۱۵)، از کورۀ تلخ و دردناک تمام تجربیات سخت و بحران‌های زندگی بشر به‌طور عملی و کامل عبور نمود و چون مثل ما شد، می‌تواند ما را درک نماید و رستگاری واقعی را به ما عطا کند. هیچ طریق دیگری غیر از تجسم خدا برای ایجاد ارتباط کامل متقابل بین انسان و خالق وجود نداشت‌. خدا تنها از طریق ظهور خود، کامل‌ترین نوع محبت را نسبت به ما ابراز داشت‌.

خدا برای نشان دادن و اثبات عظمت خود، لازم بود خود را از طریق تجسم آشکار سازد.

برخلاف تصور عده زیادی از مردم‌، تجسم خدا نه تنها خدشه‌ای بر وحدانیت و عظمت خدا وارد نمی‌کند، بلکه برعکس‌، قدرت کامل و بی‌انتهای خدا و بزرگی او را بهتر از هر راه دیگری ظاهر می‌کند. مجدداً از کتاب گرانباری و آرامی، اثر جناب اسقف دهقانی تفتی‌ نقل قول می‌کنم‌: "شاهزاده‌ای که در قصر خود بماند و نتواند از آنجا خارج شود و به جز با نجبا و درباریان یا کس دیگری در تماس نباشد، نیرومندتر است یا شاهزاده‌ای که به هر کجا که دلش بخواهد بتواند برود و به درد دل هر بدبختی که در درد و رنج است بتواند رسیدگی بکند؟ همۀ مذاهب به عظمت خدا معترف هستند و اعلام می‌کنند که خدا بزرگ است‌. ولی سؤال این است که عظمت خدا چه نوع بزرگی است‌؟ اگر خدا در آن بالاها می‌نشست و اصلاً به سراغ ما نمی‌آمد، از کجا می‌توانستیم پی به عظمت واقعی او ببریم و آن بزرگی دیکتاتورگونه به چه درد ما می‌خورد؟" عظمت خدا در ظهورش به این جهان‌، در تولد او، در آخور محقر، در زندگی ساده او، در همدردی و سلوک او با مردم‌، در خدمت و شستن پاهای شاگردان و بالاخره در صلیب جلجتا ثابت شد و این نوع فروتنی عظیم خداست که زانوهای ما را در برابر او خم کرده و زبان‌های ما را به ستایش او باز می‌کند. ما نیاز داریم که با خدایی روبرو شویم که حاضر است قدرت خود را در نهایت فروتنی و خدمتِ فداکارانه به ما ثابت کند. در این زمینه‌، فیلیپیان ۲:‏۵-۱۱ موضوع را به‌روشنی بیان می‌کند.

دلیل دیگر برای تجسم خدا این است که بتواند سرمشق و نمونه خوبی از تقدس و کاملیت برای پیروانش باشد

ما انسان‌ها نیاز داریم پدیده‌ها را به‌صورت ملموس تجربه کنیم‌. دوست داریم برای زندگی ایده‌آل و خداپسندانه‌، الگو و نمونه‌ای کامل داشته باشیم‌. مسیح چون خدای کامل و انسان کامل بود، می‌تواند عالی‌ترین الگو و سرمشق ما باشد. وقتی به او نگاه می‌کنیم‌، در همه قسمت‌های زندگی او حیات خدایی را می‌بینیم و به این وسیله می‌توانیم از او تعلیم یافته‌، در اثر قدم‌های او سلوک بنماییم (متی ۱۱:‏۲۹؛ اول پطرس ۲:‏۲۱). تنها در این نمونه است که ما با اعتقادات‌، تفکرات‌، اهداف‌، روش‌ها، عواطف و عملکردهای گوناگون الهی دربارۀ موضوعات مختلف آشنا می‌شویم و می‌توانیم آن را سرلوحه زندگی خود قرار دهیم‌.

لذا با شادمانی و افتخار تجسم خدا را بر همۀ پیروانش تبریک می‌گویم‌.

در این مقاله می‌‌خواهیم به این سؤال جواب بدهیم که خانه خدا کجاست؟ خدا در حال حاضر در کجا ساکن است؟

برای جواب دادن به این سؤال لازم است اول ببینیم که مطابق تاریخ کتاب‌‌مقدس، خانه خدا قبلاً در کجا بوده است. وقتی به دوران موسی برمی‌‌گردیم، مخصوصاً به زمانی که عبرانیان در بندگی مصر بسر می‌‌بردند، می‌‌بینیم نقشه‌‌ خدا برای قوم اسرائیل شامل دو بخش است: اول اینکه خدا می‌‌گوید: «من ایشان را از بندگی رهایی خواهم داد» (خروج ۶‌‌:‌‌۶). ولی نقشۀ خدا برای قومش به همین جا ختم نمی‌‌شود، بلکه در ادامه می‌‌گوید: «و شما را خواهم گرفت تا برای من قوم شوید، و شما را خدا خواهم بود» (خروج ۶:‏‏‌‌۷). به‌‌عبارت دیگر، خدا نه فقط می‌‌خواست قوم خود را از بردگی آزاد کند، بلکه می‌‌خواست از آنها یک قوم خاص برای خود بسازد و در میان‌‌شان ساکن شود. به همین خاطر نیز آنها را از طریق ستون ابر و ستون آتش هدایت می‌‌کرد (خروج ۱۳:‏۲۲). از آنجا که بنی‌‌اسرائیل از راه بیابان به‌‌سوی سرزمین موعود در حرکت بودند و در خیمه و چادر زندگی می‌‌کردند، خدا می‌‌گوید: "یک خیمه هم برای من بسازید": «مقام و مَقدَسی برای من بسازید تا در میان شما ساکن شوم» (خروج ۲۵:‏۸). این مسکن موقت، به‌‌عنوان "خیمه اجتماع" شناخته شد، یعنی «جایی که با شما ملاقات می‌‌کنم» (خروج ۲۹:‏۴۳‏-‏‏‏‏۴۴ و ۳۳:‏۷). خدا می‌‌خواست مثل یک همسایه در میان قوم خودش ساکن شود. همین سکونت خدا در کنار قوم اسرائیل بود که به این قوم هویت می‌‌داد و آنها را از دیگر اقوام متمایز می‌‌کرد. این حضور داشتن خدا در کنار قوم، فوق‌‌العاده برای موسی مهم بود. ببینید او در خروج ۳۳:‏۱۶ چه می‌‌گوید: «زیرا به چه چیز معلوم می‌‌شود که من و قوم تو منظور نظر تو شده‌‌ایم؟ آیا نه از آمدن تو با ما؟ پس من و قوم تو از جمیع قوم‌‌هایی که بر روی زمینند ممتاز خواهیم شد.»

بدین ترتیب "خیمه اجتماع"، خانه خدا شد. کتاب خروج به‌‌طور مفصل توضیح می‌‌دهد که قوم می‌‌بایست چگونه این خیمه را می‌‌ساختند تا شایسته "مسکن خدا" و قرار گرفتن جلال او باشد. به انتهای کتاب خروج که می‌‌رسیم، این طور می‌‌خوانیم «و واقع شد که مسکن برپا شد ... و جلال خداوند مسکن را پر ساخت» (خروج ۴۰:‏۱۷، ۳۵). بعدها در زمان سلیمان می‌‌بینیم که این مسکنِ موقتی سرانجام به شکل جای ثابتی به‌‌نام "هیکل" یا معبد درآمد.

البته مشخص است که حضور خدا را نمی‌‌توان به یک ساختمان محدود کرد. استیفان در موعظه‌‌اش خطاب به شورای یهود می‌‌گوید: «سلیمان بود که برای خدا خانه‌‌ای ساخت»، ولی بلافاصله این نقل قول را از اشعیا اضافه می‌‌کند: «اما خدای متعال در خانه‌‌های ساخته شده به دست ساکن نمی‌‌شود. چنانکه نبی گفته است: خداوند می‌‌فرماید: آسمان تخت پادشاهی من است و زمین کرسی زیر پایم! چه خانه‌‌ای برای من بنا می‌‌کنید. و مکان آرمیدنم کجاست؟ مگر دست من این همه را نساخته است؟» (اعمال ۷:‏۴۷-‏‏‏‏۵۰ و اشعیا ۶۶:‏۱ و ۲). حتی خود سلیمان نیز در زمان تقدیس معبد گفته بود: «اما آیا به‌‌راستی خدا با انسان در روی زمین خواهد زیست؟ آسمان و حتی بالاترین آسمان‌‌ها گنجایش تو را ندارند، چه رسد به خانه‌‌ای که من برایت ساخته‌‌ام» (دوم تواریخ ۶:‏۱۸).

با توجه به این آیات، این سؤال پیش می‌‌آید که پس چرا لازم بود خدا در یک جای مخصوص ساکن شود؟ به دو دلیل: اول این که این مسکن نشانه‌‌ای عملی و قابل‌‌رؤیت بود از حضور خدا با قومش. دلیل دوم را در جوابی که خدا به سؤال سلیمان می‌‌دهد ملاحظه می‌‌کنیم: «این مکان را برای خود برگزیدم تا خانۀ قربانی‌‌ها شود» (دوم تواریخ ۷:‏۱۲). به‌‌عبارت دیگر، برای تقدیم قربانی به جای مشخصی احتیاج بود. چرا قربانی اینقدر اهمیت داشت که حتماً می‌‌بایست در خانه خدا تقدیم می‌‌شد؟ زیرا تنها از طریق قربانی و ریخته شدن خون حیوان به نیابت از انسان بود که گناه انسان کفاره می‌‌شد و او می‌‌توانست به حضور خدای قدوس نزدیک شود. تا پیش از مقرر شدن نظام کهانت و قربانی، انسان به هیچ وجه نمی‌‌توانست به جایی که حضور خدا هست نزدیک شود. حتی شخصی مثل موسی نیز چنین اجازه‌‌ای نداشت. به همین خاطر پس از اینکه خیمه اجتماع برپا شد و جلال خداوند آنجا را پر ساخت، در انتهای کتاب خروج چنین می‌‌خوانیم: «و موسی نتوانست به خیمه اجتماع داخل شود، زیرا که ابر بر آن ساکن بود و جلال خداوند مسکن را پر ساخته بود.» (۴۰‌‌:‌‌۳۵). راه چاره چیست؟ آیا راهی وجود دارد که انسان گناهکار بتواند به حضور خدای قدوس نزدیک شود؟ آیا چیزی هست که بتواند انسان را به حضور خدای پرجلال و قدوس نزدیک سازد؟ آری. خدا را شکر که راهی وجود دارد:   

خدایی که انسان را به‌‌صورت خود آفریده و او را دوست دارد، خواهان آن است که ارتباطی که به‌‌خاطر گناه انسان گسسته شد مجدداً برقرار شود. به همین جهت کتاب لاویان که دنباله ماجرای ساخته شدن خانه خدا در کتاب خروج است، با این آیات شروع می‌‌شود: «هرگاه کسی از شما قربانی نزد خدا نزدیک بیاورد ... » (لاویان ۱:‏۱ و ۲). از طریق قربانی‌‌ها می‌‌شد به حضور خدا نزدیک ‌‌آمد. با این حال حتی با وجود گذراندن قربانی نیز کسی که در دوران عهد عتیق زندگی می‌‌کرد هیچگاه نمی‌‌توانست به‌‌طور آزادانه و نامحدود به خدا دسترسی داشته باشد و به او نزدیک شود، چون قربانی گاو و گوسفند، قربانیِ کامل نیست. اگر ما در زمان عهد عتیق زندگی می‌‌کردیم، حتی با وجود قربانی‌‌ها حق نداشتیم وارد حضور خدا شویم. حتی برای خود کاهنان هم همین طور بود. در آن معبد بین قسمت قدس و قسمت قدس‌‌الاقداس یک پرده ضخیم وجود داشت و فقط کاهن اعظم، آن هم تنها سالی یک بار اجازه داشت وارد قسمت دوم یعنی قدس‌‌الاقداس شود. پس با اینکه این نظام و تشکیلات قدیم به‌‌خاطر اصل قدوسیت خدا و برای آمرزیده شدن گناهان انسان لازم بود، ولی باز میزان تماس انسان با خدا بسیار محدود بود و هیچ کس نمی‌‌توانست به‌‌طور کامل به حضور خدا دسترسی داشته باشد.

 رساله عبرانیان این موضوع را بیشتر توضیح می‌‌دهد، و نتیجه می‌‌گیرد که تا زمانی که این گونه مراسم و این مکان برقرار است، «راه ورود به مکان قدس‌‌الاقداس هنوز برای ما باز نشده است» (عبرانیان ۹:‏۸). به‌‌خاطر همین محدودیت، قوم خدا همیشه در انتظار فرا رسیدن روزی بودند که مسکن و خانه‌‌ای کامل برای حضور خدا یافت شود تا بتوانند آزادانه نزد او روند. بنابراین باید برای این سؤال پاسخ بیابیم که خانه کامل خدا کجاست؟ آیا چنین خانه‌‌ای بالاخره یافت شد؟ و اگر یافت شد، خدا اکنون در کجا ساکن است؟ در پاسخ می‌‌خواهیم به چهار نوع خانه اشاره کنیم:

 

۱-‏‏‏ در مسیح

بدون شک یکی از زیباترین جنبه‌‌های پیام مسیحیت که جزو پیغام تولد مسیح نیز هست، همین حقیقت است که خانه کامل خدا در یک شخص یافت می‌‌شود و نه در یک ساختمان. کلام خدا به ما می‌‌گوید که همان کلام که در آغاز بود «انسان خاکی شد و در میان ما مسکن گزید». عبارت «مسکن گزید» در زبان اصلی یونانی به معنی «در میان ما خیمه زد» (یوحنا ۱:‏۱۴) است. پس خانه یا "خیمۀ" کامل خدا در خود عیسای مسیح یافت می‌‌شود. چقدر جالب است که می‌‌بینیم مسیح در مورد معبد که از لحاظ وسعت چیزی در حدود یک هشتم مساحت اورشلیم بود می‌‌فرماید: «این معبد را ویران کنید و من آن را سه روزه باز برپا خواهم داشت». عکس‌‌العمل یهودیان این بود که «بنای این معبد ۴۶ سال به‌‌طور انجامیده است، و حال تو می‌‌خواهی سه روزه آن را برپا کنی؟» ولی یوحنا اضافه می‌‌کند «لیکن معبدی که او از آن سخن می‌‌گفت پیکر خودش بود» (یوحنا ۲:‏۱۹-‏‏‏‏۲۲). و باز به همین دلیل است که مسیح می‌‌فرماید: «به شما می‌‌گویم کسی در اینجاست که بزرگتر از معبد است» (متی ۱۲:‏۶). «زیرا خوشنودی خدا در این بود که با همه کمال خود در او ساکن شود... زیرا اولوهیت با همه کمالش به‌‌صورت جسمانی در مسیح ساکن است» (کولسیان ۱:‏۱۹ و ۲:‏۹). پس خدا را شکر که در این ایام عید میلاد که تجسم خدا را جشن می‌‌گیریم، به یاد می‌‌آوریم که حضور کامل خدا در مسیح دیده شد. عیسای مسیح می‌‌فرماید: «کسی که مرا دیده، پدر را دیده است» (یوحنا ۱۴:‏۹).

اما موضوع فقط تجسم خدا نیست. همانطور که قبلاً مشاهده کردیم، علت این که در دوران عهد عتیق به جا و مکانی مخصوص برای حضور خدا احتیاج بود، بیشتر به‌‌خاطر تقدیم قربانی‌‌ها بود. ولی باز هم خدا را شکر که مسیح آمد تا با تقدیم کردن خود به‌‌عنوان قربانیِ کامل، مانع گناه را به‌‌طور کامل بین خدا و انسان از میان بردارد. آن پرده ضخیم در اندرون معبد پاره شد، و راهی مستقیم به سوی حضور خدا برای ما باز گردید (عبرانیان ۹:‏۱۱-‏‏‏‏۱۲ و ۲۵-‏‏‏‏۴۶).

حال ببینیم با توجه به حضور کامل خدا در مسیح و کار کاملی که مسیح برای آمرزش گناهان ما بر صلیب انجام داد، در حال حاضر خانه خدا کجاست؟

برای نمونه پطرس می‌نویسد: «وقتی ما دربارۀ قدرت خداوند ما عیسی مسیح و آمدن او سخن گفتیم‌، به افسانه‌هایی که با مهارت ساخته شده‌اند متوسل نشدیم‌، زیرا ما با چشمان خود بزرگی ملکوت او را دیده‌ایم‌» (دوم پطرس ۱:‏۱۶). یوحنا نیز این حقیقت را تأئید می‌کند و در قسمت اول رساله‌اش می‌فرماید که ما او را شنیدیم و دیدیم و لمس کردیم‌. بله‌، همان کلمه که خود خدا بود، واقعاً شکل انسان به خود گرفت و در میان ما ساکن گردید (یوحنا ۱:‏۱ و ۱۴). اما چرا؟

۱- مسیح ظاهر شد تا گناهان بشر را از میان بردارد (۳:‏۵)

به همین جهت اولین باری که یحیی مسیح را دید، فرمود: «نگاه کنید! این است آن برۀ خدا که گناه جهان را برمی‌دارد» (یوحنا ۱:‏۲۹). یوحنا نیز در رساله‌اش این موضوع را تأئید می‌کند و می‌فرماید: «محبتی که من از آن سخن می‌گویم‌، محبت ما نسبت به خدا نیست‌، بلکه محبت خدا نسبت به ماست- محبتی که باعث شد او پسر خود را به‌عنوان کفارۀ گناهان ما به جهان بفرستد» (اول یوحنا ۴:‏۱۰).

خدا را شکر که در مسیحیت‌، پایه و اساسی برای آمرزش گناهان وجود دارد که همان صلیب مسیح است‌. در صلیب است که متوجه زشتی گناه می‌شویم و پی می‌بریم که با چه قیمتی خریده شده‌ایم‌. بنابراین یوحنا می‌فرماید: «این را به شما می‌نویسم که گناه نکنید» (۲:‏۱). هدف ما نیز باید همین باشد! اما باز هم خدا را شکر که «اگر کسی مرتکب گناهی شود در پیشگاه خدای پدر کسی را داریم که برای ما شفاعت می‌کند» (۲:‏۱و۲) و «اگر ما به گناهان خود اعتراف نماییم ... او گناهان ما را می‌آمرزد» (۱:‏۹).

۲- مسیح ظاهر شد تا کار شیطان را نابود سازد (۳:‏۸)

مسیح تأئید می‌کند که شیطان قاتل و دروغگو است‌. او فرمود: «دزد می‌آید تا بدزدد، بکشد و نابود سازد، من آمده‌ام تا آدمیان حیات یابند و آن را به‌طور کامل داشته باشند» (یوحنا ۸:‏‏۴۴ ، ۱۰:‏‏۱۰). مردم زیر کنترل روح شیطان بسر می‌برند و همانطور که یوحنا می‌گوید: «تمام دنیا تحت تسلط شیطان است‌» (۵:‏۱۹). ولی خدا می‌خواهد ما را از چنگ نیرومند ظلمت برهاند و به پادشاهی پسر عزیزش منتقل سازد (کولسیان ۱:‏۱۳).

خدا را شکر که آزادی واقعی از تمام اسارت‌ها و ترس‌ها در مسیح پیدا می‌شود. «مسیح انسان گردید تا به‌وسیلۀ مرگ خود ابلیس را که بر مرگ قدرت دارد، نابود سازد و آن کسانی را که به سبب ترس از مرگ تمام عمر در بردگی بسر برده‌اند، آزاد سازد» (عبرانیان ۲:‏۱۴و۱۵).

۳- مسیح ظاهر شد تا به‌وسیلۀ او حیات بیابیم (۴:‏۹)

چقدر باید خدا را شکر کنیم برای اطمینان از دریافتِ حیات‌؛ نه فقط حیات روحانی در این زندگی‌، بلکه حیات جاودانی در ابدیت‌. یوحنا می‌فرماید: «این نامه را نوشتم تا شما که به نام پسر خدا ایمان دارید، یقین بدانید که حیات جاودانی دارید» (۵:‏۱۱-۱۳).

اطمینان از دریافت حیات ارزش زیادی دارد زیرا بسیاری از مردم در جستجوی آن هستند. شخصی را می‌شناسم که الآن تمام وقت خود را به‌ خدمت خداوند سپرده است‌؛ او قبلاً در مذهب خود بسیار متعصب بود و همیشه به مسیحیت حمله می‌کرد. آخر خودش به مسیح ایمان آورد و وقتی می‌خواست شهادت خود را بنویسد، این عنوان را برای کتاب خود انتخاب کرد: "در جستجوی اطمینان‌". او در این کتابچه‌، اعتراف می‌کند که در طول سال‌های درازی که از مذهب خود دفاع می‌کرده و دیگران را مورد حمله قرار می‌داده‌، هیچ اطمینانی از حیات جاودانی نداشته است‌. انسانِ مرده به حیات احتیاج دارد و خدا را شکر که مسیح ظاهر شد تا ما به‌وسیلۀ او حیات داشته باشیم‌.

۴- مسیح ظاهر شد تا نجات‌دهندۀ عالم باشد (۴:‏۱۴)

اصطلاح "نجات‌دهندۀ عالم‌" تأئید می‌کند که پیغام مسیح مخصوص همه‌، در هر زمان می‌باشد. به همین جهت‌، از ابتدای زندگی مسیح بر روی زمین‌، برای بسیاری آشکار شده بود که او باید "نجات‌دهندۀ جهان‌" باشد. بارها به‌خصوص در قسمت اول انجیل لوقا، به این اصطلاح برخورد می‌کنیم‌. مثلاً مریم می‌گوید: «روح من در نجات‌دهندۀ من‌، خدا، شادی می‌کند» (۱:‏۴۶)، زکریا می‌گوید: «از خاندان بندۀ خود داود، رهانندۀ نیرومندی برافراشته است (۱:‏۶۹)... که با آمرزش گناهانشان رستگار می‌شوند» (۱:‏۷۷)، فرشتۀ خداوند می‌گوید: «امروز... نجات‌دهنده‌ای برای شما به دنیا آمده است‌» (۲:‏۱۱)، شمعون می‌گوید: «چشمانم نجات تو را دیده است‌» (۲:‏۳۰)- همان عیسی که قوم خودش را از گناهانشان رهایی خواهد داد (متی ۱:‏۲۱).

اشکال انسان چیست‌؟ بعضی‌ها ادعا می‌کنند که اشکال انسان فقط نادانی اوست و از طریق مکاشفۀ خدا به‌وسیلۀ پیامبران‌، نادانی او برطرف می‌شود. اما در حقیقت‌، اشکال انسان خیلی عمیق‌تر از اینهاست‌. می‌شود گفت که اشکال انسان‌، ناتوانی اوست‌. مشکل انسان هرگز بی‌اطلاعی از آنچه باید بکند نیست‌، بلکه فقدان نیروی لازم جهت انجام این وظیفه او را درمانده ساخته است‌. پس سؤال‌ این است که چه کسی می‌تواند انسان را که در چاه گناه افتاده است‌، در بیاورد؟ به همین دلیل‌، در وهلۀ اول‌، ما به یک نجات‌دهنده نیاز داریم‌، نه به یک معلم‌؛ و تنها منجی عالم‌، عیسی مسیح است‌. «در هیچ کس دیگر رستگاری نیست و در زیر آسمان هیج نامی جز نام عیسی به مردم عطا نشده است تا به‌وسیلۀ آن نجات یابیم‌» (اعمال رسولان ۴:‏۱۲).

 ۵- مسیح ظاهر شد تا خدای حقیقی را به ما بشناساند (۵:‏۲۰)

در انجیل یوحنا ظاهراً تناقضی وجود دارد، زیرا در ۱:‏۱۸ می‌خوانیم‌: «کسی هرگز خدا را ندیده است‌» و در ۱۴:‏۸ مسیح به شاگردانش می‌فرماید: «شما او را دیده‌اید». ما خدا را شکر می‌کنیم که با دیدن عیسی مسیح که صورت خدای نادیده است‌، گویی خود خدا را می‌بینیم و در نتیجه‌، می‌توانیم او را بشناسیم‌. همانطوری که مسیح می‌فرماید: «این است حیات جاودان که آنها تو را خدای واحد حقیقی و عیسی مسیح را که فرستادۀ توست‌، بشناسند» (یوحنا ۱۷:‏۳). این شناخت هم به زندگی مسیح مربوط است و هم به مرگ او. مسیح به‌وسیلۀ یک زندگی انسانی‌، خدا را به ما نشان می‌دهد و به‌وسیلۀ یک مرگ فداکارانه‌، ما را با خدا آشتی می‌دهد. آیا برای ما افتخاری بزرگتر از این وجود دارد که فرزندان روحانی خدا بشویم و بدانیم خدای متعال‌، پدر پر محبت ماست‌؟ به همین دلیل خدا از روی محبتش مسیح را فرستاد تا ما بتوانیم او را بشناسیم و با او در تماس باشیم‌.

ولی واقعاً لازم است که ما شخصاً عیسی مسیح را به‌عنوان نجات‌دهندۀ خود بپذیریم‌. اگر نه‌، تجسم خدا از طریق مسیح هیچ سودی عاید ما نمی‌گرداند.

لبته باید تذکر دهم که این موضوع مسأله جدیدی نیست. در تاریخ بنی‌اسرائیل همین موضوع را مشاهده می‌کنیم. قوم خدا در آن چهل سالی که در بیابان به‌سر می‌بردند کاملاً بر خدا متکی بودند، طوری که موسی می‌فرماید: «الان چهل سال است که یهوه خدایت با تو بوده است و به هیچ چیز محتاج نشده‌ای» و خود خداوند می‌فرماید: «و شما را چهل سال در بیابان رهبری نمودم که لباس شما مندرس نگردید و کفش‌ها در پای شما پاره نشد» (تثنیه ۷:۲ و ۵:۲۹). اما خدا می‌دانست که الان وضعیت قوم در حال تغییر است و در سرزمین موعود همه چیز به فراوانی وجود خواهد داشت. بنابراین خدا از طریق موسی اخطار می‌دهد: «پس با حذر باش مبادا یهوه خدای خود را فراموش کنی ... مبادا خورده، سیر شوی و خانه‌های نیکو بنا کرده، در آن ساکن شوی. و رمه و گلۀ تو زیاد شود، و نقره و طلا برای تو افزون شود، و مایملک تو افزوده گردد و دل تو مغرور شده، یهوه خدای خود را که تو را از زمین مصر از خانۀ بندگی بیرون آورد، فراموش کنی» (تثنیه ۸:‏۱۱-۱۴). ولی کلام خدا نشان می‌دهد که متأسفانه چطور بعدها بنی‌اسرائیل خدا را ترک کردند. باز به سؤال بالا برمی‌گردیم: پس چرا امروز ایمان بیاوریم؟ آیا واقعاً لازم است؟ برای پاسخ به این سؤالات می‌توان حداقل سه دلیل آورد:

۱- ما بدون خدا نمی‌توانیم مفهوم زندگی را پیدا کنیم

همۀ ما اشخاصی را می‌شناسیم که ظاهراً همه چیز دارند اما باز هم ناراضی به‌نظر می‌رسند. افرادی که به بالاترین مقام می‌رسند ولی بعداً کاملاً مأیوس و ناامید می‌گردند. امروزه این افراد آنقدر زیاد شده‌اند که دیگر تعجب ما را نیز برنمی‌انگیزند. سال‌ها پیش برندۀ ملکۀ شایستۀ جهان دختری اهل هندوستان بود. قبل از اینکه این شخص به این مقام برسد یک پرستار عادی در یکی از دهات هندوستان بود. اما بعد از چند ماه در یک مصاحبه این خانم گفت: «زندگی به‌عنوان ملکۀ شایستۀ جهان، یک زندگی توخالی است، دلم برای زندگی گذشته‌ام خیلی تنگ شده!» چرا؟ این تجربیات نشان می‌دهد که احتیاجات ما فقط مادی نیستند و ما صرفاً مخلوقات مادی نیستیم. مسیح فرمود: «نوشته شده است که "انسان تنها به نان زنده نیست..."» (متی ۴:۴). ما انسان‌ها احتیاجات دیگری داریم که مهم‌ترین آن‌ها نیاز‌های روحانی است. مسأله این است که اکثر مردم این موضوع را درک نمی‌کنند. البته می‌دانم که احتیاجات دیگری نیز دارند اما در قلب‌ هر انسانی نوعی خلأ، کمبود، ناامنی و عدم آرامش معنوی وجود دارد. یکی از نویسندگان بزرگ ایران نوشت: «در زندگی زخم‌هایی وجود دارد که مثل خوره انسان را می‌خورد و می‌تراشد. این دردها را نمی‌شود به کسی ابراز کرد... زیرا بشر هنوز چاره و دوایی برایش پیدا نکرده و تنها داروی آن فراموشی توسط شراب و خواب مصنوعی به‌وسیله افیون و مواد مخدر است. ولی افسوس که تأثیر اینگونه داروها موقتی است و به جای تسکین پس از مدتی بر شدت درد می‌افزاید.»

در مورد این نیازها عقیدۀ اکثریت این است که می‌توانند به‌وسیلۀ خوش‌گذرانی، پول، مقام، شهرت و مادیات آن‌ها را برآورده سازند اما مال و ثروت دنیا هرگز نمی‌تواند آرزوهای قلبی انسان را برآورده سازد. روح انسان هرگز با چیزهای مادی ارضا نمی‌شود. پس یک زندگی که تماماً در گردآوری مال و کسب شهرت و خوش‌گذرانی سپری شود نمی‌تواند یک زندگی سعادت‌بخش و پایدار باشد. چرا که نیاز اصلی ما روحانی است. زیرا خدا ما را به‌گونه‌ای آفرید که به او احتیاج داریم. اما از زمان سقوط آدم آن روحی که خدا در ما قرار داده بود مرده است و در نتیجه ما فاقد حیات روحانی هستیم. خدا می‌فرماید: «قوم من دو کار بد کرده‌اند. مرا که چشمۀ آب حیاتم ترک نموده و برای خود حوض‌ها کنده‌اند، یعنی حوض‌های شکسته که آب را نگاه ندارد» (ارمیا ۲:‏۱۳). بنابراین ما نمی‌توانیم این حیات را به‌وجود بیاوریم. ولی خدا را شکر که کلام خدا تعلیم می‌دهد که توسط عیسی مسیح به خدای پدر، یعنی چشمۀ آب حیات، دسترسی پیدا می‌کنیم. مسیح می‌فرماید: «من راه و راستی و حیات هستم، هیچ کس جز به‌واسطۀ من نزد پدر نمی‌آید» (یوحنا ۱۴:‏۶). همچنین می‌فرماید: «دزد نمی‌آید جز برای دزدیدن و کشتن و نابود کردن، من آمده‌ام تا ایشان حیات داشته باشند و از آن به فراوانی بهره‌مند شوند» (یوحنا ۱۰:۱۰). فقط مسیح فکر و دل انسان را راضی می‌سازد. او به کسانی که دارای شک، نگرانی، ترس و سایر مشکلات هستند صلح، آرامش و شادی عطا می‌کند و احتیاجات روحانی ما را برآورده می‌سازد. پاسکال فیلسوف و فیزیکدان بزرگ این حقیقت را به‌خوبی درک کرد و گفت: «در قلب هر انسانی یک خلأ به اندازه خدا وجود دارد که به هیچ وسیله پر نمی‌شود مگر به‌وسیلۀ خدای خالق که در عیسی مسیح متجلی می‌گردد». و به‌قول اسقف حسن دهقانی تفتی «آدمی برای خدا آفریده شده است و تا در او قرار نگیرد وجودش قرار نخواهد گرفت» (بهای محبت - صفحه ۱۴).

۲- ما بدون خدا نمی‌توانیم امیدی برای آینده داشته باشیم

مطابق تعلیم کلام خدا ابدیت واقعاً وجود دارد و زندگی فقط برای این عصر نیست. بهشت، جهنم و روز بازپسین وجود دارند و یک روز همه باید در حضور خدا بایستند و حساب‌شان را پس بدهند. چقدر مهم است که همۀ ما و مخصوصاً آن‌هایی که از این واقعیت غفلت می‌کنند و فکر می‌کنند که بعد از مرگ هیچ خبری نیست این حقیقت را در نظر داشته باشیم! بسیاری از شریران، ستمگران و آن‌هایی که وقت‌شان را در خوش‌گذرانی و عیاشی می‌گذرانند فکر می‌کنند که آزاد هستند، هیچ‌ کس جلوی آن‌ها را نمی‌گیرد و مجازات نخواهند شد.

جالب است که مسائل امروز مسائل دیروز بودند و همین موضوع که شریران مجازات نمی‌شوند و ظاهراً عدالت وجود ندارد برای یک ایماندار در زمان داود مسأله‌ساز بود. در مزمور ۷۳ آساف توضیح می‌دهد که به‌خاطر این موضوع نزدیک بود لغزش بخورد: «زیرا بر کامیابی بدکاران و شروران حسد بردم. دیدم که در زندگی آن‌ها درد و رنجی وجود ندارد، بدنی قوی و سالم دارند، مانند سایرین به‌زحمت نمی‌افتند و هیچ گرفتاری ندارند» (۳-۵). پس آساف برای حل این مسأله چه می‌کند؟ «هر چه فکر کردم نتوانستم بفهمم که چرا بدکاران در زندگی کامیاب هستند، تا اینکه به خانۀ خدا رفتم و در آنجا به عاقبت کار آنها پی بردم. ای خدا، تو بدکاران را بر پرتگاه‌های لغزنده گذاشته‌ای تا بیافتند و نابود شوند. آری، آن‌ها ناگهان غافلگیر شده، از ترس قالب تهی خواهند کرد» (۱۶-۱۹). فقط بعد از مرگ و بعد از داوری نهایی اشخاص شریر با مداخلۀ مستقیم الهی از حضور خدا جدا می‌شوند. در اینجا تأکید بر این موضوع است که این حقیقت نه فقط در مورد شریران صدق می‌کند، بلکه شامل حال همۀ ما است. ولی متأسفانه اکثر مردان فقط در فکر این دنیا هستند و فکر نمی‌کنند که ممکن است زندگی‌شان در این جهان به‌طور غیرمترقبه پایان یابد. ما اینجا تصمیم می‌گیریم که بعد از مرگ به کجا می‌رویم. مسیح در انجیل لوقا فصل شانزده راجع به یک بی‌ایمان صحبت می‌کند که مُرد و «چشم در جهان مردگان گشود، خود را در عذاب یافت» (آیه ۲۳). در این حالت، این مرده به فکر برادرانش می‌افتد و از ابراهیم تمنا می‌کند که شخصی را به خانه‌اش بفرستد تا برادرانش را هشدار دهد «مبادا آنان نیز به این مکان عذاب درافتند. ابراهیم پاسخ داد: "آن‌ها موسی و انبیا را دارند، پس به سخنان ایشان گوش فرا دهند." گفت: "نه، ای پدر ما ابراهیم، بلکه اگر کسی از مردگان نزد آن‌ها برود، توبه خواهند کرد." ابراهیم به او گفت: "اگر به موسی و انبیا گوش نسپارند، حتی اگر کسی از مردگان زنده شود، مجاب نخواهند شد"» (۲۹-۳۱).

پس در اینجاست که ما خودمان را برای ابدیت آماده می‌سازیم. مسیح در انجیل لوقا فصل دوازدهم یک مثل دیگر می‌آورد راجع به یک شخص ثروتمند که از این واقعیت غفلت کرد. او فقط در فکر جمع کردن محصولش بود و در آخر می‌گوید: «ای جان من، برای سالیان دراز اموال فراوان اندوخته‌ای. حال آسوده بزی، بخور و بنوش و خوش باش. اما خدا به او گفت: "ای نادان! همین امشب جانت را از تو خواهند ستاند. پس آنچه اندوخته‌ای از آن که خواهد شد؟"» (آیات ۱۹ و ۲۰). به‌قول مسیح «انسان را چه سود که تمامی دنیا را ببرد اما جان خویش را ببازد یا آن ‌را تلف کند» (لوقا ۹:‏۲۵). البته ممکن است کسی ایراد بگیرد که پس به‌خاطر ترس از مرگ ایمان می‌آوریم؟! ولی می‌شود گفت که همین دلیل بی‌جا هم نیست! کلام خدا می‌فرماید که مسیح انسان گردید «تا با مرگ خود ... آنان را که همۀ عمر در بندگی ترس از مرگ بسر برده‌اند آزاد سازد» (عبرانیان ۲:‏۱۴ و ۱۵). پس ما حق داریم که از مرگ بترسیم. ولی خدا را شکر، یکی از مهم‌ترین برکات مسیحیت اطمینان از یافتن حیات جاودان است. مسیح می‌فرماید: «هر که کلام مرا به گوش گیرد و به فرستندۀ من ایمان آورد، حیات جاودان دارد و به داوری نمی‌آید بلکه از مرگ به حیات منتقل شده است» (یوحنا ۲۴:۵). به همین جهت مسیحیان حاضرند به‌خاطر ایمان‌شان زحمت بکشند و حتی شهید شوند.

حتی پولس می‌فرماید: «اگر تنها در این زندگی به مسیح امیدواریم، حال ما از همۀ دیگر آدمیان رقت‌انگیزتر است» (اول قرنتیان ۱۹:۱۵). ولی دقیقاً در آیۀ بعد می‌نویسد: «اما مسیح براستی از مردگان برخاسته و نوبر خفتگان شده است». باز هم پولس می‌فرماید: «در نظر من رنج‌های زمان حاضر در قیاس با جلالی که در ما آشکار خواهد شد هیچ است» (رومیان ۱۸:۸). و به‌قول پطرس، «سپاس بر خدا ... برای امید زنده و میراث فسادناپذیر و بی‌آلایش و ناپژمردنی که برای شما در آسمان نگاه داشته شده است» (اول پطرس ۱:‏۳ و ۴).

۳- ما در هیچ جای دیگر نمی‌توانیم حقیقت را پیدا کنیم

پس خدا نیازهای روحانی ما را چه نیازی که به این زندگی مربوط است و چه نیازی که به آینده مربوط است برآورده می‌سازد. اما آیا فقط به‌خاطر نیازها ایمان می‏آوریم؟ خیر! موضوع این است که حقیقت کجاست؟ حال در این مورد چقدر مهم است که افکار و عقاید ما تحت تأثیر کلام خدا قرار گیرد و همین کلام تأیید می‌کند که حقیقت در یک شخص پیدا می‌شود، یعنی عیسی مسیح. مسیح می‌فرماید: «من راستی هستم» (انجیل یوحنا ۱۴:‏۶). پس ما باید حقیقت را بپذیریم. باز هم مسیح می‌فرماید: «و حقیقت را خواهید شناخت و حقیقت شما را آزاد خواهد ساخت» (انجیل یوحنا ۸:‏۳۲). «من ... از این رو به جهان آمده‌ام تا بر حقیقت شهادت دهم. پس هر کس که به حقیقت تعلق دارد به ندای من گوش فرا می‌دهد» (انجیل یوحنا ۱۸:‏۳۷). و حتی مسیح هم اخطاری به ما می‌دهد، «برای کسی که مرا رد کند و سخنانم را نپذیرد داوری دیگر هست، همان سخنانی که گفتم در روز بازپسین او را محکوم خواهد کرد» (انجیل یوحنا ۱۲:‏۴۸). به همین دلیل خدا «می‌خواهد همگان نجات یابند و به معرفت حقیقت نائل گردند» (اول تیموتائوس ۲:‏۴). و «نمی‌خواهد کسی هلاک شود بلکه همگان به توبه گرایند» (دوم پطرس ۳:‏۹). پس به‌قول پولس در آتن، «خدا ... اکنون به همۀ مردمان در هر جا حکم می‌کند که توبه کنند. زیرا روزی را مقرر کرده که در آن به‌واسطۀ مردی که تعیین کرده است، جهان را عادلانه داوری خواهد کرد و با برخیزانیدنش از مردگان همه را از این امر مطمئن ساخته است» (اعمال رسولان ۱۷:‏۳۰ و ۳۱). تنها راه نجات و آزادی از مجازات گناه فقط از طریق توبه و ایمان به عیسی مسیح می‌باشد و چون ما می‌دانیم سرنوشت آنانی که از ایمان به مسیح امتناع می‌کنند چیست، باید بدون اتلاف وقت در جستجوی خدا باشیم و عشق به حقیقت را بپذیریم تا نجات بیابیم.

توبه یعنی چه‌؟ چرا برای بعضی توبه کردن کاری است دشوار یا غیرممکن‌؟ چطور است که بعضی از ایمانداران‌، بعد از توبه باز همان گناهان را انجام می‌دهند؟ آیا یک ایماندار هم لازم دارد توبه کند؟ برای اینکه به این سؤالات پاسخ درست بدهیم‌، باید تعلیم کلام خدا را در خصوص توبه دقیق‌تر بررسی کنیم‌.

پیام خداوند ما عیسی مسیح از همان آغاز بسیار روشن بود:‌ «توبه کنید زیرا ملکوت آسمان نزدیک است‌!» (متی ۴:‏۱۷). بعد از صعود مسیح به آسمان‌، پطرس به مردمی که در روز پنطیکاست به سخنان او گوش می‌دادند، فرمود:‌ "توبه کنید!" (اعمال ۲:‏۳۸).

توبه دروازۀ ورود به ملکوت خداست‌. توبه نخستین قدم در جادۀ روحانیت است‌. توبه فصل اول کتاب حیات جاودانی است‌.

باز شدن چشم‌!

خداوند ما عیسی مسیح در حکایت "پسر گمشده‌"، معنی توبه را به‌گونه‌ای بسیار دقیق و روان‌شناسانه برای ما شکافت (لوقا ۱۵). در این حکایت می‌بینیم که پسر گمشده در اثر فشارها و مصائب زندگی‌، متوجه وضع وخیم خود می‌شود. مسیح فرمود:‌ «آخر به خود آمد!» (آیه ۱۷). نخستین قدم در فرایندِ بازگشتِ پسر گمشده بسوی پدر، همین بود:‌ او به خود آمد. به کلامی دیگر، چشمان او به روی وضعیت واقعی خود باز شد.

او خود را آنطور که بود دید!

این اساس و پایه روحانیت واقعی است‌. مشکل ما انسانها، چه ایماندار و چه بی‌ایمان این است که متوجه وضعیت خود نیستیم‌. خیلی از اوقات‌، ما خود را آنطور که هستیم نمی‌بینیم‌. ما خود را آنگونه می‌بینیم که دوست داریم ببینیم‌. ما تصویر ایده‌آلی از خویشتن می‌سازیم و تمام عمر، خود را با آن فریب می‌دهیم‌. کاش که همۀ ما بتوانیم مثل پسر گمشده وضعیت واقعی خود را ببینیم‌.

مسیحیت تغییر دین نیست‌!

ما ایمانداران وقتی می‌خواهیم کسی را بسوی مسیح رهبری کنیم‌، با یک مسأله حساس و حیاتی روبرو هستیم‌:‌ آیا او را مسیحی می‌کنیم یا کمکش می‌کنیم تا وضعیت خود را آنطور که هست ببیند؟ یکی از علل ضعف مسیحیان این است که از این "اساس و پایۀ محکم روحانیت‌" برخوردار نیستند. پایۀ زندگی روحانی ما سست است‌. مسیحیت یعنی هشیاری و آگاهی دائمی نسبت به خویشتن‌. مسیحیت یعنی دیدنِ فقر روحانی خود! مسیحیت یعنی باز بودنِ دائمی چشم‌!

خودکاوی‌

چه آنانی که می‌خواهند برای نخستین بار توبه کنند، و چه آنانی که قبلاً توبه کرده و اکنون ایماندار هستند، باید همواره چشمان خود را به روی وضعیت خود باز نگاه دارند. مسیحیت تغییر دین نیست‌؛ مسیحیت یک زندگی هشیارانه و آگاهانه است‌؛ شخص مسیحی باید دائماً زندگی خود را تفتیش کند. او باید در نور زندگی کند (اول یوحنا ۱:‏۷). در نور، همه چیز آشکار است‌؛ همه چیز دیده می‌شود. یک مسیحی باید دائماً از طریق خودکاوی‌، بکوشد اشتباهات و کوتاهی‌های خود را بیابد و آنها را اصلاح کند و در راه اعتلای کنش و منش خود تلاش کند .

تغییر فکر

پسر گمشده بعد از آنکه به خودآگاهی رسید، به خود گفت‌:‌ «برخاسته‌، نزد پدر خود می‌روم و بدو خواهم گفت‌...» (آیه ۱۸). به‌عبارت دیگر، وقتی پسر گمشده وضعیت خود را آنطور که بود دید، طرز فکر خود را تغییر داد.

تغییر دیدگاه و نگرش‌، تغییر طرز فکر، نتیجۀ منطقی بازشدنِ چشم می‌باشد. اگر کسی چهرۀ ناآراستۀ خود را در آینه ببیند و هیچ فکری برای آراستنِ خود نکند، قطعاً شخص نامتعادلی است‌. هر گاه وضع واقعی خود را دیدیم‌، باید چاره‌ای بیندیشیم‌. باید نگرش و فکر خود را تغییر دهیم‌.

هر تغییری در انسان‌، ابتدا از فکر شروع می‌شود. فکر شخص را عوض کنید تا رفتارش هم عوض شود. اینجاست که می‌بینیم عقاید و باورهای انسان چه نقش مهمی را در رفتار او ایجاد می‌کند. اینجاست که متوجه می‌شویم چرا پیروان ادیان مختلف منش و کرداری متفاوت دارند. مکتبی که به پیروانش محبت و گذشت و فروتنی و بزرگواری و راستی را تعلیم می‌دهد، در واقع بینش و نگرش و طرز فکر پیروان خود را به آنگونه شکل می‌دهد. اگر می‌خواهید رفتارتان در یک مورد خاص تغییر کند، ابتدا نظر و دیدگاهتان را در خصوص آن مورد تغییر دهید.

عملی ساختنِ طرز فکر جدید

بعد از آنکه طرز فکر و نگرش انسان تغییر یافت‌، باید این تغییر را در عمل پیاده کند. پسر گمشده «در ساعت برخاسته‌، بسوی پدر خود متوجه شد...» (آیه ۲۰). انسان توبه‌کار متوجه خطای خود می‌شود، فکرش را در خصوص آن رفتارِ نادرست اصلاح می‌کند، و بعد از آن‌، قدمی عملی برای تغییر رفتار بر می‌دارد.

بسیاری از ما در مرحلۀ تغییر فکر باقی می‌مانیم‌. فکرمان را عوض می‌کنیم اما حاضر نیستیم در عمل کاری انجام دهیم‌. توبه واقعی در عمل دیده می‌شود.

عملی ساختنِ دیدگاه جدید کاری است سنگین‌. باید بهایی پرداخت‌. این بها زیر پا گذاشتن عزت نفس‌مان است‌. دیگران شاید در مورد پسر گمشده چنین می‌گفتند:‌ "بالاخره از کردۀ خود پشیمان شد... او عرضۀ این کارها را ندارد... می‌دانستم که برمی‌گردد..." اما گفته دیگران برای او مهم نبود. او حاضر بود در این راه‌، تحقیر و تمسخر دیگران را بپذیرد.

جبران‌

اما توبه واقعی به اینجا هم ختم نمی‌شود. بسیاری از اوقات لازم است رفتار گذشته را جبران کنیم‌. زکای باجگیر نه فقط روش زندگی خود را عوض کرد، بلکه بر آن شد که لطمات و صدماتی را که بر دیگران وارد ساخته بود، جبران کند (لوقا ۱۹:‏۱-۱۰).

بسیاری از اوقات ما از رفتار خود با دیگران پشیمان می‌شویم‌، احساس غم می‌کنیم‌، نزد خدا هم اعتراف می‌کنیم‌، اما به‌خاطر غرور و عزت نفس‌مان‌، حاضر نیستیم نزد طرف مقابل اعتراف کنیم و از او عذرخواهی نماییم و رفتارمان را جبران کنیم‌. یا اگر هم عذرخواهی می‌کنیم‌، هزار جور "اما و اگر" می‌آوریم و به‌نوعی تقصیر را به گردان او می‌اندازیم‌. توبه واقعی مستلزم عذرخواهی بدون قید و شرط است‌.

خداوند عطا کند که چنین حالتی از توبه‌، نه فقط در نوایمانان‌، بلکه در همه ایمانداران همواره دیده شود. «خوشابحال مسکینان در روح‌، زیرا ملکوت آسمان از آن ایشان است‌!»

«در همان ساعت‌، شاگردان نزد عیسی آمده‌، گفتند‌:‌ چه کسی در ملکوت آسمان بزرگتر است‌؟» (متی ۱۸:‏۱). شاید شاگردان عیسی مدتی طولانی بود که راجع به این سؤال با یکدیگر بحث می‌کردند. آنها بسیار علاقه‌مند بودند بدانند بالاخره کدامیک از ایشان بزرگترین شاگرد عیسی است‌، یا به‌عبارت بهتر، در فرمانروایی‌ای که عیسی بوجود خواهد آورد، کدامیک وزیر دست راست او خواهد بود. آنان بسیار نگران مقام و منصب خود بودند. در فرهنگ و عرف جامعة آنها، بسیار مهم بود که مشخص شود در یک جمع‌، چه کسی بزرگتر است و سزاوار احترام و تکریم بیشتری است‌.

این وضع در روزگار ما چندان تغییر نیافته است‌. همه می‌کوشند تا از دیگران برتر باشند. همه جا صحبت از این است که چه کسی نفر اول است‌. چه بسا این امر در کلیسا نیز دیده می‌شود. مشکلی که در طول تاریخ کلیسا دائماً موجب تفرقه و جدایی بوده‌، همین حس برتری‌جویی بوده است‌، یعنی همین سؤال که "چه کسی بزرگتر است‌؟".

اما عیسی چه جوابی به آنان می‌دهد؟ آیا بزرگترینِ آنان را معرفی می‌کند؟ یا آیا آنان را به‌خاطر این سؤال نابجا توبیخ می‌نماید؟ نه‌! عیسی پسربچه‌ای را که در آن اطراف ایستاده بود و ایشان را تماشا می‌کرد، صدا زد و فرمود‌:‌ «هر آینه به شما می‌گویم تا بازگشت نکنید و مثل طفلِ کوچک نشوید، هرگز داخل ملکوت آسمان نخواهید شد. پس هر که مثل این بچة کوچک خود را فروتن سازد، همان در ملکوت آسمان بزرگتر است‌. و کسی که چنین طفلی را به اسم من قبول کند، مرا پذیرفته است‌» (متی ۱۸:‏۳-۵).

اما شبیهِ بچه‌ها شدن یعنی چه‌؟ بسیاری از مسیحیان شاید به خصائلی چون فروتنی و معصومیت در بچه‌ها اشاره کنند. اما من مایلم به یک خصوصیت مهم دیگر در کودکان‌، به‌خصوص کودکان روزگار عیسی اشاره کنم‌. در آن زمان‌، کودکان "هیچ‌" به‌حساب می‌آمدند. بچه‌ها از هیچ اهمیتی در جامعه برخوردار نبودند. کسی آنها را جدی نمی‌گرفت‌. کسی فکر خود را با آنان مشغول نمی‌کرد. به همین علت بود که شاگردان نمی‌خواستند اجازه دهند که والدین‌، کودکان خود را نزد عیسی بیاورند. ایشان نمی‌خواستند که عیسی وقت خود را با این موجودات کم‌اهمیت تلف کند. او کارهای مهمی داشت‌. اما خداوند ما می‌فرماید که اگر کسی می‌خواهد وارد ملکوت آسمان شود، لازم است که عوض شود و مانند یکی از این کودکان گردد. ما باید مثل کودکانِ روزگار عیسی‌، اهمیت و بزرگی خود را از دست بدهیم‌.

سی‌. اس‌. لوئیس متفکر و نویسندة بزرگ مسیحی در قرن بیستم‌، در مورد فروتنی گفتة جالبی دارد‌:‌ "اگر کسی بدنبال فروتنی است‌، فکر می‌کنم بتوانم قدم اول را به او نشان دهم‌. قدم اول در فروتنی این است که بفهمیم مغرور هستیم‌. این بزرگترین قدم نیز هست‌."

فروتنی یعنی قبول اینکه مغرور و متکبریم‌؛ خودمحوریم‌؛ جاه‌طلبیم‌. فروتن شدن و مانند بچه‌شدن‌، یعنی اینکه دانسته و آگاهانه‌، میل و اشتیاق خود را برای کسب احترام و عزت میان مردم‌، کنار بگذاریم‌؛ یعنی اینکه میل به بزرگ‌نمایی و بزرگ جلوه‌ کردن را کنار بگذاریم‌؛ یعنی اینکه بجای تمایل به انجام کارهای بزرگ‌، حاضر باشیم کارهای کوچک انجام دهیم و بجای مناصب بالا و بزرگ‌، مناصب کوچک و بی‌اهمیت را بپذیریم‌. اگر چنین کنیم‌، وارد ملکوت خدا خواهیم گشت‌.

معیارهای ملکوت خدا با معیارهای این جهان تفاوت دارد. در ملکوت خدا کسی بزرگتر است که حاضر باشد کوچکترین باشد، حاضر باشد خدمت کند. در ملکوت خدا، پول و ثروت و مقام اجتماعی و تحصیلات و حتی استعداد و توانایی ما، ما را بزرگ نمی‌سازد. کتاب‌مقدس همة اینها را هدایایی می‌داند که خداوند به ما ارزانی داشته‌. پس هدایای دریافتی نمی‌تواند امتیازی برای ما به‌حساب بیاید. ما هرچقدر هم صاحب این هدایا باشیم‌، باید بدانیم که از خود چیزی نداریم‌.

حال که معنی فروتنی را تاحدی مورد کنکاش قرار دادیم‌، بیایید به دنبالة کلام خداوند توجه کنیم‌. او فرمود‌:‌ «کسی که چنین طفلی را به اسم من قبول کند، مرا پذیرفته است‌» (۱۸:‏۵).

شاید به خود بگوییم که این فرمایش چه ارتباطی به سؤال شاگردان دارد؟ در واقع خداوند می‌خواهد مسیر تمایل به بزرگی را در شاگردان تغییر دهد. او می‌خواهد توجه ایشان را به نکته‌ای دیگر معطوف دارد. او مایل است که ما بجای اینکه دائماً به خود فکر کنیم و درپی کسب یا اثبات بزرگی خود باشیم‌، بزرگی دیگران را ببینیم‌ و آنها را بزرگتر از خود ببینیم‌؛ آنانی را که دنیا "کوچک‌" می‌شمارد، ما "بزرگ‌" بشماریم‌. می‌دانید چرا؟ چون آنها در نظر مسیح بزرگ هستند.

● شبیه "بچه‌" شدن‌، یعنی اینکه حاضر باشیم "کم‌اهمیت‌" بشویم‌؛ حاضر باشیم کسی به ما توجهی نکند.

● قدم اول در راه فروتنی‌، پذیرفتن این نکته است که مغروریم‌.

● بزرگ بودن یعنی اینکه حاضر باشیم با افراد کم‌اهمیت نشست و برخاست کنیم‌.

می‌دانید علت این چیست‌؟ ایشان یعنی این "کوچکان‌" مانند هر انسان دیگری‌، به صورت و به شباهت خدا آفریده شده‌اند. اگر ایشان را حقیر بشماریم‌، خالق آنان را حقیر شمرده‌ایم‌. این کوچکان افرادی هستند که مسیح به‌خاطرشان جانش را فدا کرد. اگر مسیح جان خود را در راه ما فدا کرد، زمانی که ما هنوز دشمن او بودیم (رومیان ۵:‏۱۰)، به همان صورت ما نیز نباید هیچ انسانی را حقیر بشماریم و کسانی را که از دیدگاه این جهان "کوچک‌" و افراد "کم‌اهمیت‌" هستند، با آغوش باز بپذیریم‌. خداوند ما می‌خواهد این درس را به ما بیاموزد که ما نه فقط باید از خودبزرگ‌بینی دست بکشیم‌، بلکه باید آماده باشیم تا افراد کم‌اهمیت را بپذیریم‌، با آنان نشست و برخاست کنیم‌، آنان را خدمت کنیم‌، ایشان را "تر و خشک‌" کنیم و برای ایشان اهمیت قائل شویم‌. رئیس تئاتر مسکو شعار بسیار جالبی دارد. او می‌گوید‌:‌ "در تئاتر نقش کوچک وجود ندارد؛ هنرپیشه کوچک هم وجود ندارد." چقدر این گفته بجاست‌. در خدمت به دیگران‌، هیچ خدمتی کوچک نیست‌.

خوب است که مقاله را با دو آیه خاتمه دهیم و بر آنها تفکر کنیم و بکوشیم زندگی خود را با آنها منطبق سازیم‌‌:‌

«ای خداوند، من از خودبینی و تکبر دست کشیده‌ام‌؛ از آنچه بزرگتر و بلندتر از عقل من است‌، خود را دور نگه داشته‌ام‌. جان مضطرب خود را آرام ساخته‌ام‌. اینک دل من همچون کودکی که در آغوش مادر آرمیده‌، آرام و بی‌تشویش است‌» (مزمور ۱۳۱:‏۱-۲، ترجمه تفسیری‌).

«با شادی با یکدیگر همکاری نمایید؛ هیچ کاری را برای خودنمایی نکنید؛ سعی نکنید فقط با اشخاص بزرگ و مهم معاشرت کنید، بلکه در جمعِ اشخاص عادی نیز خوش باشید. خود را از دیگران داناتر نشمارید» (رومیان ۱۲:‏‏۱۶، ترجمة تفسیری‌).

مثل پسرگمشده در باب ۱۵ از انجیل لوقا یکی از زیباترین و قوی‌ترین داستان‌هایی است که از زبان عیسی ‌مسیح نقل شد. سال‌هاست که این داستان زبان به زبان بازگو می‌شود و موعظه‌هایی که از این مثل در کلیساها و جلسات مختلف مسیحی ایراد شده، خارج از شمارش است.

لوقا 15

11  باز گفت، شخصی را دو پسر بود. 
12  روزی پسر کوچک به پدر خود گفت، ای پدر، رَصَدِ اموالی که باید به من رسد، به من بده. پس او مایملک خود را بر این دو تقسیم کرد. 
13  و چندی نگذشت که آن پسر کهتر، آنچه داشت جمع کرده، به ملکی بعید کوچ کرد و به عیّاشی ناهنجار، سرمایه خود را تلف نمود. 
14  و چون تمام را صرف نموده بود، قحطی سخت در آن دیار حادث گشت و او به محتاج شدن شروع کرد. 
15  پس رفته، خود را به یکی از اهل آن ملک پیوست. وی او را به املاک خود فرستاد تا گرازبانی کند. 
16  و آرزو می‌داشت که شکم خود را از خَرنوبی که خوکان می‌خوردند سیر کند و هیچ‌کس او را چیزی نمی‌داد. 
17  آخر به خود آمده، گفت، چقدر ازمزدوران پدرم نان فراوان دارند و من از گرسنگی هلاک می‌شوم! 
18  برخاسته، نزد پدر خود می‌روم و بدو خواهم گفت، ای پدر به آسمان و به حضور تو گناه کرده‌ام، 
19  و دیگر شایستهٔ آن نیستم که پسر تو خوانده شوم؛ مرا چون یکی از مزدوران خود بگیر. 
20  در ساعت برخاسته، به سوی پدر خود متوّجه شد. امّا هنوز دور بود که پدرش او را دیده، ترحّم نمود و دوان دوان آمده، او را در آغوش خود کشیده، بوسید. 
21  پسر وی را گفت، ای پدر به آسمان و به حضور تو گناه کرده‌ام و بعد از این لایق آن نیستم که پسر تو خوانده شوم. 
22  لیکن پدر به غلامان خود گفت، جامه بهترین را از خانه آورده، بدو بپوشانید و انگشتری بر دستش کنید و نعلین بر پایهایش، 
23  و گوساله پرواری را آورده ذبح کنید تا بخوریم و شادی نماییم. 
24  زیرا که این پسر من مرده بود، زنده گردید و گم شده بود، یافت شد. پس به شادی کردن شروع نمودند. 
25  امّا پسر بزرگ او در مزرعه بود. چون آمده، نزدیک به خانه رسید، صدای ساز و رقص را شنید. 
26  پس یکی از نوکران خود را طلبیده، پرسید، این چیست؟ 
27  به وی عرض کرد، برادرت آمده و پدرت گوساله پرواری را ذبح کرده است زیرا که او را صحیح باز یافت. 
28  ولی او خشم نموده، نخواست به خانه درآید، تا پدرش بیرون آمده به او التماس نمود. 
29  امّا او در جواب پدر خود گفت، اینک، سالها است که من خدمتِ تو کرده‌ام و هرگز از حکم تو تجاوز نورزیده و هرگز بزغالهای به من ندادی تا با دوستان خود شادی کنم. 
30  لیکن چون این پسرت آمد که دولت تو را با فاحشه‌ها تلف کرده است، برای او گوساله پرواری را ذبح کردی. 
31  او وی را گفت، ای فرزند، تو همیشه با من هستی و آنچه از آنِ من است، مال تو است. 
32  ولی می‌بایست شادمانی کرد و مسرور شد زیرا که این برادر تو مرده بود، زنده گشت و گم شده بود، یافت گردید.

«بخشش» اغلب یکی از بزرگترین چالش‌هایی است که مسیحیان در زندگی روحانی خود با آن مواجه‌‌اند. دوستی که اخیراً در یک کنفرانس مسیحی راجع به زندگی نمونه مسیحایی و مشخصات آن صحبت کرده بود، می‌گفت پس از خاتمه صحبت، بیشترین تعداد سؤالاتی که از او ‌شد راجع به بخشش بود. مردم می‌خواستند بدانند تا چه حد باید کسی را که به ما بدی کرده بخشید؟ اگر این بخشش باعث شود فردِ خاطی همچنان به کارهای بد خود ادامه دهد و درس عبرت نگیرد تکلیف چیست؟ حد و حدود بخشش کدام است؟ جالب اینجاست که مردم در زمان عیسی نیز دقیقاً چنین سؤالاتی در ذهن داشتند و این امر خود گواهِ اهمیتِ جاودانۀ این موضوع است. به همین جهت موضوع اصلی این شماره را به "بخشش" اختصاص داده‌ایم و کوشیده‌ایم این مبحث مهم را از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار دهیم. در این رابطه، از جمله مصاحبه‌ای اختصاصی با خواهر عزیزمان تاکوش هوسپیان انجام داده‌ایم که شوهرشان اسقف هایک هوسپیان در سال ۱۹۹۴ به‌خاطر دفاع از حقوق مسیحیان به‌طرز فجیعی در ایران به شهادت رسیدند. خواهر تاکوش در این مصاحبه روش‌هایی عملی برای غلبه بر کینه و نفرت با ما در میان خواهند گذاشت - روش‌هایی که در نهایت باعث گردید به یاری خدا بتوانند قاتلین شوهرشان را ببخشند. موضوع نقد فیلم این شماره را نیز به فیلم "بخشش" اختصاص داده‌ایم که این موضوع را در چارچوبِ تنفّرِ نژادی در آفریقای جنوبی بررسی می‌کند. مقالات مفید دیگری نیز در این زمینه از نظرتان خواهد گذشت.

همانطور که ملاحظه می‌کنید، از این پس کوشش شده است که هر شماره دارای موضوعی اصلی باشد و مقالات کم و بیش در راستای موضوع واحدی نوشته شوند. قسمت‌ تازه‌ای نیز در مجله گنجانده‌ایم به‌نام "پای صحبت چهره‌های برجسته کلیسای ایران" که هدف از آن، آشناییِ بیشترِ خوانندگان با پیشکسوتان مسیحیت در ایران و بهره‌گیری از تجارب و رهنمودهای‌ آنان است. ضمناً خوشحالیم به اطلاع برسانیم که اسقف حسن دهقانی تفتی که ایشان را به جرأت می‌توان برجسته‌ترین نویسنده مسیحی ایرانی دانست بر ما منت نهاده، موافقت کرده‌اند که از این پس در ستونی اختصاصی، تجربیات، نظرات و تازه‌ترین اشعار خود را با خوانندگان "کلمه" در میان بگذارند. اولین ستونِ مخصوص ایشان از همین شماره از نظرتان خواهد گذشت.

در پایان جا دارد از تمام خوانندگانی که در پیِ چاپِ پنجاهمین شماره "کلمه"، با فرستادن نامه یا کارت تبریک پشتیبانیِ خود را از مجله اعلام داشته‌اند و باعث تشویق و دلگرمی ما شده‌اند صمیمانه قدردانی کنم. پاداش‌تان با خداوند!

الهیات مسیحی پر است از مباحث داغ و بحث‌انگیزی که قرن‌های متمادی ذهن متفکران و متألهین مسیحی را به خود مشغول داشته است. در این روزهای مقدس که واقعۀ مرگ و قیام عیسای مسیح را گرامی می‌داریم، بجاست نگاهی بیندازیم به یکی از بحث‌انگیزترینِ این مباحث: آیا عیسای مسیح در راه همۀ مردم جهان بر صلیب مرد؟ یا اینکه بر روی صلیب تنها گناهان برگزیدگان را متحمل شد و در راه عدۀ معدودی که از قبل برای نجات برگزیده شده بودند جان داد؟ هر دو دیدگاه پیروان فراوانی دارد و برخی از برجسته‌ترین متفکران جهان مسیحیت بسته به تعبیر خود از برخی آیات کتاب‌مقدس، در تأیید یا رد یکی از این دو نگرش اظهارنظر کرده‌اند. در مقاله حاضر قصد دارم پس از پرداختن به هر یک از این دو دیدگاه، جمع‌بندیِ کلی‌ای از این بحث ارائه دهم و به دلالت‌های عملی این موضوع اشاره‌ای بکنم.

احتمالاً اولین پاسخی که در جوابِ پرسش بالا به ذهن‌ می‌رسد این است که بگوییم مسلم است که عیسی در راه همگان مرد. خدا تبعیض قائل نمی‌شود و از آنجا که همه مخلوقات خود را دوست دارد، پسر یگانه خود را فرستاد تا همۀ مردم جهان نجات پیدا کنند (یوحنا ۳: ۱۶). در کتاب‌مقدس آیات متعددی در تأیید این امر وجود دارد. یکی از روشن‌ترین این آیات، اول یوحنا ۲: ۲ است که راجع به کار عیسای مسیح بر صلیب می‌گوید: «او خود کفارۀ گناهان ما است، و نه گناهان ما فقط، بلکه گناهان تمامی جهان نیز.» یا این آیه: «خداوند... با شما بردبار است، چه نمی‌خواهد کسی هلاک شود، بلکه می‌خواهد همگان به توبه گرایند» (دوم پطرس ۳: ۹)، و یا: «خدا می‌خواهد همگان نجات یابند و به معرفت حقیقت نائل گردند» (اول تیموتائوس ۲: ۴). در اناجیل نیز به آیاتی برمی‌خوریم که در آنها به‌وضوح آمده که عیسای مسیح «گناه از جهان برمی‌گیرد» (یوحنا ۱: ۲۹).

اما با نگاهی دقیق‌تر به کتاب‌مقدس، متوجه آیاتی می‌شویم که ظاهراً در این مورد صحبت می‌کند که عیسی تنها در راه عده‌ای خاص بر صلیب جان داد. یکی از مهم‌ترین این قسمت‌ها، فصل دهم انجیل یوحناست که در آن عیسای مسیح، این شبان نیکو، به‌صراحت می‌گوید که جان خود را تنها در راه گوسفندان می‌نهد: «من شبان نیکو هستم. من گوسفندان خود را می‌شناسم و گوسفندان من مرا می‌شناسند، همان‌گونه که پدر مرا می‌شناسد و من پدر را می‌شناسم. من جان خود را در راه گوسفندان می‌نهم» (یوحنا ۱۰: ۱۴ و ۱۵). بنابراین عیسی به هنگام رفتن به پای صلیب به "گوسفندان خود" می‌اندیشید، نه به گوسفندان بنیانگذارانِ سایر ادیان. عیسی در ادامه در این باره می‌گوید: «گوسفندانی دیگر نیز دارم که از این آغل نیستند. آنها را نیز باید بیاورم و آنها نیز به صدای من گوش فرا خواهند داد. آنگاه یگ گله خواهند شد، با یک شبان» (آیه ۱۶). به‌عبارت دیگر، عیسی با این اطمینان به پای صلیب می‌رود که گوسفندان او، چه آنان که از آغل اویند و چه آنان که بعداً به آغل او خواهند گروید، حتماً صدایش را خواهند شنید و نزد او خواهند آمد («باید آنها را بیاورم... به صدای من گوش فرا خواهند داد»). او کمی جلوتر در پاسخ به یهودیانی که وی را سؤال‌پیچ کرده بودند می‌گوید: «شما ایمان نمی‌آورید، زیرا از گوسفندان من نیستید...» (آیات ۲۶ تا ۳۰). بدین ترتیب عیسی گسترۀ کارِ نجات‌بخشی را که بر صلیب انجام خواهد داد به "گوسفندان خود" محدود می‌کند، و روشن و واضح به این یهودیان می‌گوید که آنان جزو این گوسفندان نیستند. این دیدگاه در الهیات مسیحی "کفاره محدود" (Limited Atonement) یا "رهایی خاص" نامیده می‌شود و جزو اصول اعتقادیِ "الهیات اصلاح‌شده" (Reformed Theology) است که شاخه‌ای از سنت اصلاحات است و البته نباید با کل جنبش اصلاحات اشتباه گرفته شود. مهم‌ترین مروّجان آن، جان کالوین و یکی از پیروان او به‌نام تئودور بزا (Theodore Beza) بودند. بر اساس این دیدگاه، عیسای مسیح در راه گناهان تمام مردم جهان نمرد، بلکه تنها گناهان کسانی را که پیش از بنیاد عالم برای نجات برگزیده شده بودند بر صلیب متحمل شد. مطابق این دیدگاه، آن دسته از آیات کتاب‌مقدس را که می‌گوید خدا می‌خواهد همه نجات پیدا کنند و همگان حقیقت را بشناسند، باید در مفهومی جامعه‌شناختی تعبیر کرد: بدین معنا که خدا می‌خواهد همه نوع مردمی (از هر ملیت و قوم و زبان و منطقۀ جغرافیایی و طبقۀ اجتماعی) نجات یابند، نه اینکه همۀ مردم. امروزه کلیساهای اصلاح‌شده (Reformed)، پریزبیتری (یا همان "انجیلی") و برخی از کلیساهای باپتیست چنین اعتقادی دارند (لازم به ذکر است که همه این کلیساها، زیرمجموعۀ فرقۀ پروتستان هستند). از دیگر آیاتی که در تأیید این دیدگاه وجود دارد، می‌توان به متی ۲۶: ۲۸، متی ۲۵: ۳۲-‏‏‏‏ ۳۳، یوحنا ۱۷: ۹، اعمال ۲۰: ۲۸ و افسسیان ۵: ۲۵-‏‏‏‏ ۲۷ اشاره کرد. در اشعیا ۵۳: ۱۲ نیز می‌خوانیم که «او گناهان بسیاری (و نه گناهان همگان) را بر خود گرفت».

واژۀ ایمان در عهدعتیق با واژگان دیگری از جمله توکل، اعتماد و امید مترادف شده‌ است. عهدعتیق همچون عهدجدید مبنای رابطه با خدا را تکیه و اعتماد بر او می‌داند (مزمور ۳۷‌:۳، ۲۶‌:۱ و امثال ۳‌‌:۵‏‏). تکیه و اعتماد بر همۀ منابع خارج از خدا در عهدعتیق نکوهیده شده ‌است (امثال ۲۸‌:۲۶‏، حزقیال ۳۳‌:۱۳‏، هوشع ۱۰‌:‏۱۳، اشعیا ۴۲‌:۱۷). ارمیای نبی اعتماد بر بشر را به‌عنوان منبع امنیت به‌شدت محکوم می‌کند (ارمیا ۱۷‌:۱۵). مردان خدا در عهدعتیق اعتماد خود را نه بر خدایان، توانایی خود و یا قدرت صاحب‌منصبان می‌نهادند بلکه تنها بر خدا توکل می‌کردند و او را "صخره"، "قلعه"، "سپر" و "قوت نجات خود" قلمداد می‌کردند. در این راستا، ابراهیم از جایگاه ویژه‌ای در مقام ایمان برای یهودیان برخوردار است. او با اعتماد و توکل مثال‌زدنی خود نزد خدا پارسا شمرده شد (پیدایش ۱۵‌:۶) به‌گونه‌ای که نویسندگان عهدجدید به شرح و بسط ایمان ابراهیم پرداختند.

در عهدجدید، ایمان از جایگاه کلیدی برخوردار است. واژۀ یونانی ایمان Pistis و فعل آن Pisteuō، بیش از ۲۴۰ بار وPistos صفت آن ۶۷ بار در سراسر عهدجدید به‌کار رفته‌اند. ایمان در عهدجدید به‏‌طور خاص معطوف به عمل نجات‌بخش خدا در عیسی‌ مسیح است (یوحنا ۳‌:۱۶ و اعمال رسولان ۱۶‌:۳۰). ایمان تنها پذیرش یک‌سری حقایق پیرامون خدا نیست، بلکه اعتماد و تسلیم قلبی به مکاشفۀ خدا در عیسی ‌مسیح است. ایمان در عهدجدید حالتی استمراری دارد به بیان دیگر شخص باید دائماً در وضعیت اعتماد و اتکا به خدا باشد. یکی دیگر از مفاهیم زیبای ایمان، بُعد جمعی و گروهی آن است. قوم خدا با یکدیگر عامل مولد ایمانند. در عهدجدید هر جا که خدا به میدان آمده، ایمان نقشی کلیدی را ایفا نموده‌ است. ایمان مجرای شفای الهی، اخراج دیوها، آمرزش گناهان، ریزش روح‌القدس، آغاز مأموریت کلیسا و معیار پذیرش در حضور خداست.

نویسندۀ رسالۀ عبرانیان در باب ۱۱ قهرمانان ایمانی را به تصویر می‌کشد که علیرغم رنج و جفا به وفاداری خود ادامه دادند. یعقوب نیز به نفی ایمانی می‌‌پردازد که هیچ ارتباطی با زندگی و اعمال ما ندارد (یعقوب ۲‌:۲۴).

بدون شک ایمان یکی از مهم‌ترین مفاهیم کتاب‌مقدس است. ایمان پرشی بدون قید و شرط به آغوش رحمت خداست. پرشی که در خلاء صورت نمی‌گیرد. پرشی که تاریخ گواه آن است که خدای تاریخ هرگز وفاداران خود را از آغوش گرمش محروم ننموده ‌است.